Akvaryumda suyun berraklığı çoğu yeni başlayanın sandığı gibi estetik bir ayrıntı değil, tankın kimyasal dengesinin görünen yüzüdür. Balıkların ürettiği amonyağı zararsız nitrata çeviren nitrifikasyon bakterilerinin büyük bölümü suda değil, filtre malzemesinin yüzeyinde yaşar. Bu yüzden akvaryum filtre bakımı, "kirli süngeri yıkamak" değil, canlı bir biyolojik kolonisini rahatsız etmeden mekanik tıkanmayı gidermek anlamına gelir. Yanlış uygulanan bir temizlik, hiç temizlememekten daha hızlı sonuç doğurur: kolonisi çöken bir tankta amonyak birkaç gün içinde ölümcül seviyelere çıkabilir.
Bakım kararlarını doğru vermek için önce filtrenin içinde ne olduğunu bilmek gerekir. Her filtre, aslında üç ayrı işi üst üste yapan bir kutudur ve bu üç işin bakım periyodu birbirinden farklıdır.
| Tip | Uygun hacim | Mekanik temizlik sıklığı | Avantaj / Zayıf yön |
|---|---|---|---|
| Sünger (hava motorlu) | 5–60 L | 2–3 haftada bir | Yavru güvenli, çok ucuz / düşük mekanik kapasite |
| İç filtre (dalgıç) | 20–120 L | 2–4 haftada bir | Kolay erişim / tank içinde yer kaplar |
| Askı tipi (HOB) | 40–200 L | 3–4 haftada bir | Bakımı pratik / kartuş maliyeti sürekli |
| Dış kanister | 100 L ve üzeri | 6–10 haftada bir | Yüksek biyolojik hacim / açması zahmetli |
Genel kabul gören ölçü, filtrenin saatte tank hacminin 4–6 katını devretmesidir. 100 litrelik bir tank için bu 400–600 L/saat demektir. Ancak üreticinin verdiği debi boş filtre değeridir; malzeme dolduğunda gerçek akış tipik olarak belirgin biçimde düşer. Bu yüzden sınırda bir model yerine bir üst kademeyi seçmek, hem bakım aralığını uzatır hem de balık yoğunluğu arttığında tampon bırakır. Japon balığı gibi çok atık üreten türlerde 6–8 kat devir daha güvenlidir.
| Periyot | Yapılacak iş |
|---|---|
| Haftalık | %20–25 su değişimi, giriş ızgarasındaki kaba kirin sıyrılması, debinin gözle kontrolü |
| 2–6 hafta | Mekanik süngerin akvaryum suyunda sıkılması (filtre tipine göre) |
| 1–2 ay | Aktif karbonun yenilenmesi (kullanılıyorsa) |
| 3–6 ay | İmpeller (pervane) ve mil temizliği, hortum ve conta kontrolü |
| 12 ay+ | Yıpranmış süngerin kademeli değişimi, contaların yenilenmesi |